تابلو طرح نگارگری از انوار مدل G00275 فریم مشکی

نگارگری از انوار این نگاره‌ی نفیس که برگه‌ای از کتاب «انوار سهیلی» است، صحنه‌ای تکان‌دهنده از خشونت طبیعت را به تصویر کشیده است. داستان بر پایه‌ی مشاهده‌ی یک پلنگِ دوراندیش و صلح‌طلب می‌چرخد که از دادگاه شیر، پادشاه جنگل، که به خشونت و بی‌رحمی مشهور است، ناامید شده و به بیابان پناه برده است. در این فضا، پلنگ شاهد زنجیره‌ای از خشونت‌هاست که در آن هر بی‌رحمی با بی‌رحمی‌ای بزرگتر پاسخ داده می‌شود و این موضوع، حقیقت تلخ بقا در طبیعت را به رخ می‌کشد. در یک سو، تصویر مرگباری از یک مار که در حال نابود کردن یک موش است به نمایش گذاشته شده و در سوی دیگر، صحنه‌ای دردناک از سگی که در حال خوردن یک روباه است دیده می‌شود. این دو تصویر که روی دو روی یک برگه قرار دارند، با زبانی گویا و بدون کلام، سیر تکاملی خشونت را در کائنات بازگو می‌کنند و نشان می‌دهند که چگونه طبیعت گاهی در چرخه‌ای از ویرانی گرفتار می‌شود که پلنگ خردمند از آن فرار کرده است. این اثر هنری که به خط نستعلیق نگارش شده، بازتابی از نسخه‌ی بازآفرینی شده‌ی حکایت‌های حیوانی کالیل و دمنه است که توسط حسین واعظ کاشفی، عالم و واعظ دربار تیموری، تدوین شده است. نام این کتاب که «انوار سهیلی» نامیده می‌شود، اشاره‌ای ظریف به حامی نویسنده، امیر شیخ سهیلی، دارد و این داستان‌ها ریشه در متون پهلوی، عربی و سانسکریت دارند که قرن‌هاست در ادبیات شرقی جاودانه شده‌اند. نقاشی‌های این نسخه که در هندوستان و احتمالاً در شهر آگرا و در حدود سال ۱۵۹۵ میلادی خلق شده‌اند، نشان‌دهنده‌ی اوج هنر نگارگری در آن دوره هستند. استفاده از رنگ‌های آبرنگ، مرکب و طلا بر روی کاغذ، جلوه‌ای باشکوه به این اثر بخشیده است و امضای هنرمندی به نام آسی بر روی آن دیده می‌شود که نشان‌دهنده‌ی مهارت و دقت بالای او در ثبت این صحنه‌های پیچیده و پرمفهوم است.